Skip to content
+91 99799 92797 Book Appointment
News

મિલેટ્સ શું છે? પ્રકારો, ફાયદા, Diabetes અને Weight Loss | Dr. Moxit Shah

2 min read

Medically reviewed by Dr. Moxit Shah, DM Endocrinology

Diabetes management with healthy food, glucose meter, pancreas model and Vishuddha Endocrine Clinic branding - Dr. Moxit Shah

મિલેટ્સ શું છે?

મિલેટ્સ એટલે નાના દાણા ધરાવતા પરંપરાગત અનાજ. ભારતમાં બાજરી, રાગી, જુવાર અને અન્ય મિલેટ્સ લાંબા સમયથી આહારનો ભાગ છે. તેમાં ફાઇબર, પ્રોટીન અને વિવિધ ખનિજ તત્ત્વો હોય છે.

Diabetes અથવા Weight Loss માટે મિલેટ્સને સંતુલિત આહારના ભાગ તરીકે લઈ શકાય છે, પરંતુ મિલેટ્સ એકલા Diabetes મટાડતા નથી.

મિલેટ્સના મુખ્ય પ્રકારો

  • બાજરી (Pearl Millet)
  • રાગી (Finger Millet)
  • જુવાર (Sorghum)
  • Foxtail Millet
  • Little Millet
  • Barnyard Millet
  • Kodo અને Proso Millet

Diabetesમાં મિલેટ્સ

ICMRની Type 2 Diabetes માર્ગદર્શિકા whole grains, unpolished cereals અને millets જેવા high-fibre carbohydrate sourcesને વ્યક્તિગત આહારમાં સામેલ કરવાની મંજૂરી આપે છે. તાજેતરના અભ્યાસોમાં કેટલાક મિલેટ્સથી post-meal glucose responseમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ લાંબા ગાળાના વધુ અભ્યાસોની જરૂર છે.

Diabetesમાં મિલેટ્સ કેવી રીતે ખાવા?

  • બાજરી અથવા જુવારની રોટલી યોગ્ય portionમાં લો.
  • મિલેટને શાકભાજી અને દાળ/કઠોળ સાથે જોડો.
  • રોટલી, ભાત અને મિલેટ ત્રણેયની મોટી માત્રા એકસાથે ન લો.
  • તમારા glucose response મુજબ portion નક્કી કરો.
  • મિલેટ બિસ્કિટ અથવા મીઠાઈને unlimited healthy food ન માનો.

Weight Loss માટે મિલેટ્સ

મિલેટ્સમાં ફાઇબર હોવાથી balanced mealમાં satietyમાં મદદ મળી શકે છે. પરંતુ Weight Loss માટે માત્ર અનાજ બદલવું પૂરતું નથી. કુલ calorie intake, protein, vegetables, physical activity અને ઊંઘ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

Weight Loss માટે Indian Diet Guide વાંચો.

મિલેટ્સમાંથી કયું શ્રેષ્ઠ?

એક જ મિલેટને દરેક વ્યક્તિ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ કહેવું યોગ્ય નથી. પસંદગી તમારી કુલ diet, portion size, Diabetes control અને વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો પર આધારિત હોવી જોઈએ.

શું મિલેટ્સથી Diabetesની દવા બંધ કરી શકાય?

ના. માત્ર મિલેટ્સ શરૂ કરવાથી Diabetesની દવા અથવા insulin પોતાની રીતે બંધ કે ઘટાડવી નહીં. Blood glucose અને HbA1c સહિતની clinical સ્થિતિના આધારે સારવારમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ.

અમદાવાદમાં Diabetes, Thyroid અને Weight Loss માટે Endocrinologist

Dr. Moxit Shah, DM Endocrinology – Vishuddha Endocrine Clinic, Ahmedabad ખાતે Diabetes, Thyroid અને Weight Loss માટે endocrinology consultation ઉપલબ્ધ છે.

Vishuddha Endocrine Clinic
104-105, Elite Magnum, Bhuyangdev Cross Road, Opp. Utsav Elegance, Vardhmannagar Society, Ghatlodiya/Memnagar, Ahmedabad, Gujarat 380061
Call / WhatsApp: +91 99799 92797

વધુ વાંચો

સંદર્ભો

  1. ICMR. Guidelines for Management of Type 2 Diabetes.
  2. Dunna D, et al. Grain Guardians for the Management of Diabetes—Sorghum, Finger Millet, and Pearl Millet: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrition Reviews. 2026.

આ લેખ સામાન્ય આરોગ્ય માહિતી માટે છે. તમારી Diabetes, દવાઓ અથવા આહાર યોજનામાં વ્યક્તિગત ફેરફાર માટે તમારા treating doctor/endocrinologistની સલાહ લો.

Dr. Moxit Shah

Written and medically reviewed by

Dr. Moxit Shah

DM Endocrinology (IPGMER & SSKM Hospital, Kolkata) · Consultant Endocrinologist, Vishuddha Endocrine Clinic, Ahmedabad

With over 10 years of clinical experience, Dr. Moxit Shah provides personalised, evidence-based treatment for diabetes, thyroid disorders and medical weight loss, with a strong focus on long-term disease control.